گاهی استرس، بیشتر از آنکه با کلمات کمکتان کند، با سکوت و لمسِ «ساختن» آرام میشود. در این مقاله میبینیم چرا هنر—حتی وقتی فقط یک دفتر اسکیس دستتان باشد—میتواند به مراقبت از خود، ورود به حالت جریان و دور شدن ذهن از نشخوار فکری کمک کند.
هنردرمانی و هنر بیانِ درونی
در حالی که هنردرمانی یک رشته تخصصیِ مجزاست، شما میتوانید از هنر بیانِ درونی (self-directed art) نیز برای ابراز جنبهی خلاقانهی خود، کاهش استرس و ارتباط عمیقتر با احساساتتان استفاده کنید. اکثر ما از کودکی بهصورت غریزی قدرت هنر را درک میکردیم؛ تقریباً تمام کودکان لذتِ ساختن چیزی با خمیرِ بازی، نقاشی با انگشتان، یا طراحی با مدادشمعی و سایر مواد را میشناسند.
اگر شبیهِ اکثر بزرگسالان هستید، بهجز خطخطیهای اتفاقی در حاشیهی یک صفحه، احتمالاً دیگر مانند دوران کودکی خودتان را با هنر ابراز نمیکنید. ممکن است فکر کنید در خلق هنر «خوب» نیستید، یا تصور کنید ارزشِ وقت گذاشتن ندارد؛ اما هنر در واقع یک سرگرمیِ ارزشمند است.
دلایل زیادی وجود دارد که چرا هنر یک ابزار عالی برای کاهش استرس است، حتی برای کسانی که خود را هنرمند نمیدانند.
مزایای هنردرمانی (و خلقِ هنر برای آرامتر شدن)
مراقبت از خود
چه بتوانید با ونسان وَنگوگ رقابت کنید و چه به سختی بتوانید یک آدمک چوبی بکشید، هنر راهی فوقالعاده برای کاهش استرس است. نتایج یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ که در Journal of the American Art Therapy Association منتشر شد، نشان داد که فقط ۴۵ دقیقه فعالیت خلاقانه میتواند استرس شما را کاهش دهد، صرفنظر از تجربه یا استعداد هنری.
در اینجا چند روش که خلقِ هنر میتواند به تسکین استرس کمک کند، آورده شده است:
- بهعنوان نوعی مراقبت از خود عمل میکند:گاهی اوقات، با تمام مسئولیتهای زندگی، فراموش میکنیم که به زمان استراحت و مراقبت از خود نیاز داریم و سزاوارش هستیم. اختصاص دادنِ حتی چند دقیقه بهطور منظم به یک سرگرمی میتواند نیازهای شما را در این زمینه بیشتر برآورده کند. با هنر، شما مزیتِ اضافی خواهید داشت که در پایان، چیزی زیبا (یا دستکم جالب) برای نشان دادن از خودتان باقی میماند.
ورود به حالت جریان
- به شما کمک میکند وارد «حالت جریان» شوید: برخی روانشناسان، «جریان» (Flow) را بهعنوان غرق شدنِ عمیق در یک فعالیت توصیف میکنند. شبیه به مدیتیشن، جریان میتواند عملکرد را بهبود بخشد و سطح استرس را کاهش دهد. شما ممکن است هنگام نواختن یک ساز، انجام ورزش، باغبانی، نوشتن، نقاشی یا طراحی، جریان را تجربه کنید.
دور شدن ذهن از مشکلات
- ذهن شما را از مشکلات دور میکند:خلقِ هنر میتواند ذهن شما را، حداقل برای چند دقیقه، از هر آنچه که به شما استرس میدهد دور کند. وقتی روی خلق کردن تمرکز کردهاید، ادامهی نشخوار فکری بر مشکلاتتان دشوار است. اگر مشکلاتتان با شما باقی ماندند، میتوانید آنها را در آثار هنری خود بگنجانید. پس از اتمام کار، ذهنِ شفافتری خواهید داشت تا دوباره به مشکلاتتان رسیدگی کنید.
دفتر اسکیس برای تسکین استرس
نگهداشتنِ یک دفتر اسکیس (Sketchbook) یکی از سادهترین راهها برای تسکین استرس است. میتواند نوعی ژورنالنویسی باشد و مانند ژورنالنویسی، میتواند کاتارتیک، خلاقانه و تسکیندهندهی استرس باشد. شما میتوانید از یک دفترچه برای هنردرمانیِ شخصی و مدیریت استرس به روشهای زیر استفاده کنید:
دفترچهی رویا
- یک دفترچهی رویا شروع کنید:یک دفترچهی رویا میتواند به شما کمک کند الگوهای رویاهای خود را شناسایی کنید؛ الگوهایی که به حوزههایی از زندگیتان که نیاز به توجه بیشتری دارند، اشاره میکنند. سعی کنید یک دفترچه و خودکار کنار تخت خود نگه دارید. بهمحض بیدار شدن، اولین تصاویر، نمادها یا کلماتی که به ذهنتان میآید را طراحی کنید. نگران نباشید اگر در نقاشی «خوب» نیستید. دفترچهی رویای شما فقط برای چشمان خودتان است.
طراحیِ احساس
- آنچه را احساس میکنید، طراحی کنید:استرسِ خود را طراحی کنید. کشیدنِ نمایشهای واقعی یا انتزاعی از آنچه به شما استرس میدهد، میتواند به شما کمک کند احساساتی را بیان کنید که بیان آنها با کلمات دشوار است.
دفترچهی قدردانی
- یک دفترچهی قدردانی نگه دارید:بسیاری از مردم یک دفترچهی قدردانی برای فهرست کردنِ چیزهایی که بابت آنها شکرگزار هستند، نگه میدارند. دفترچهی قدردانی خود را با کشیدنِ چهرهی عزیزان، مکانهایی که به شما آرامش میدهند، یا دیگر چیزهایی که بابت آنها شکرگزار هستید، شخصیسازی کنید. فرآیندِ طراحی میتواند یک تسکیندهندهی عالی استرس باشد و بازبینیِ آثار هنری شما نیز میتواند در آینده آرامش را برایتان به ارمغان آورد.
رنگآمیزی برای بزرگسالان
- شروع به رنگآمیزی کنید:این روزها، رنگآمیزی فقط برای کودکان نیست. کتابهای رنگآمیزی بزرگسالان میتوانند بهخصوص برای کسانی که خود را هنرمند نمیدانند، اما همچنان میخواهند تصاویر زیبایی خلق کنند، آرامشبخش باشند.
